Veel plannen, met een duidelijke richting
Nog niet alle maatregelen zijn uitgewerkt, maar 1 ding is wel duidelijk: de impact op de agrarische sector is groot. Tegelijk biedt de stikstofbrief ook kansen voor ondernemers die zich op tijd voorbereiden op de veranderingen.
De overheid stelt hiervoor € 20 miljard beschikbaar. Dit geld is bedoeld voor onder andere extensivering, bedrijfsbeëindiging, stalmaatregelen, mestverwerking, natuurherstel, Agrarisch Natuur- en Landschapsbeheer (ANLb) en watermaatregelen. Vrijwel ieder agrarisch bedrijf krijgt de komende jaren met veranderingen te maken.
Intensieve veehouderij: focus op emissies en stalsystemen
Voor de intensieve veehouderij werkt het kabinet aan nieuwe emissieplafonds per dierplaats. De exacte normen zijn nog niet bekend, maar duidelijk is wel dat de nadruk komt te liggen op ammoniakreductie, reductie van broeikasgassen en emissiearme stalsystemen. Vooral oudere stallen kunnen daardoor op termijn extra investeringen vragen.
Daarnaast blijven thema’s als afroming dierrechten, en toekomstige stoppers- en saneringsregelingen belangrijk voor ondernemers in deze sector. Afroming van productierechten in de varkenshouderij ligt mogelijk op de loer, aangezien de sector in het eerste kwartaal van 2026 haar excretieplafonds overschreed.
Een kanttekening hierbij is dat de berekening is gebaseerd op de dieraantallen van april 2025. In de praktijk lag de productie waarschijnlijk lager. Veel veehouderijen hebben in de loop van 2025 namelijk dieren afgevoerd vanwege deelname aan de Landelijke beëindigingsregeling veehouderijlocaties (Lbv). Daardoor zal de werkelijke overschrijding van de productieplafonds in het eerste kwartaal naar verwachting kleiner zijn geweest.
Voor de pluimveehouderij lijkt een herintroductie van afroming minder waarschijnlijk. Deze sector bleef in het tweede kwartaal al onder het productieplafond. De minister heeft bovendien aangegeven dat afroming alleen opnieuw wordt ingevoerd als een sector de mestproductie- of excretieplafonds overschrijdt.
Akkerbouw: waterkwaliteit en gewasbescherming centraal
Voor de akkerbouw ligt de nadruk op waterkwaliteit, gewasbescherming en natuurinclusieve landbouw. Het kabinet kiest voor doelsturing. Dat betekent dat je meer ruimte krijgt om zelf invulling te geven aan de gestelde doelen. Worden die doelen niet gehaald, dan volgen aanvullende maatregelen.
Dat geldt ook voor het convenant Gewasbescherming. Als de sector onvoldoende resultaat behaalt, gaat het kabinet extra regels invoeren. Naar verwachting heeft juist dit convenant de grootste invloed op de bedrijfsvoering van akkerbouwers. De hoofdlijnen worden in de zomer van 2026 verwacht. Daarnaast verschijnt in juli 2027 naar verwachting het 8e Actieprogramma Nitraat, dat eveneens gevolgen zal hebben voor de sector.
Verder zet het kabinet in op uitbreiding van het Agrarisch Natuur- en Landschapsbeheer (ANLb). Voor bedrijven in grondwaterbeschermingsgebieden, beekdalen en nabij Natura 2000-gebieden kunnen aanvullende maatregelen gaan gelden. Ook wordt de samenwerking tussen akkerbouw en melkveehouderij, bijvoorbeeld rondom grondgebondenheid en rustgewassen, steeds belangrijker.
Melkveehouderij: grondgebondenheid en emissiereductie door doelsturing
Voor melkveehouders zijn de plannen het meest concreet. Het kabinet werkt stapsgewijs toe naar een norm van 2,6 grootvee-eenheden (GVE) per hectare in 2035. Daarnaast wordt op zand- en lössgronden gestuurd op minimaal 85% grasland of rustgewassen.
Ook zijn normen aangekondigd voor ammoniak- en broeikasgasemissies uit dier en stal. Voor ammoniak is dit 0,164 kg ammoniak per fosfaatrecht. Afhankelijk van de melkproductie betekent dit zo'n 7 kg ammoniak per melkkoe. Voor broeikasgassen gaat het om 92 CO2-equivalenten per fosfaatrecht. Normen die met huidig beschikbare technieken haalbaar zijn, maar wel serieuze investeringen vragen. Wil jij weten hoe jouw bedrijf ervoor staat op deze normen? Countus maakt het op 1 pagina inzichtelijk met het Countus Kompas.
Voor de emissies vanuit mest op het land kiest het kabinet voor middelsturing. Dat betekent dat niet alleen het doel telt, maar ook de manier waarop je de uitstoot verlaagt. Daarbij wordt onder meer gedacht aan het aanzuren van mest, emissiearme aanwendtechnieken en het vergisten en strippen van mest.
Voor veel melkveebedrijven betekent dit dat keuzes nodig zijn op het gebied van bedrijfsontwikkeling, staltechniek, mestverwerking, grondpositie en samenwerking met akkerbouwers. De gevolgen verschillen sterk per bedrijf, maar duidelijk is dat de sector de komende jaren voor belangrijke strategische keuzes staat.
Wat kun je nu al doen?
De uiteindelijke impact hangt af van jouw bedrijfssituatie, toekomstplannen en ligging. Juist daarom is het verstandig om nu al inzicht te krijgen in de gevolgen én de kansen. Afwachten is geen optie.
Breng daarom voor jouw bedrijf in kaart:
• Ligt je bedrijf binnen of buiten een zoneringsgebied?
• Waar liggen de sterke en zwakke punten als het gaat om ammoniak en broeikasgassen?
• Beschik je over voldoende grond?
• Welke richting wil je de komende jaren op?
Reken vervolgens verschillende scenario's door:
• Stel een bedrijfsplan op en bereken wat de financiële gevolgen zijn van de verschillende toekomstscenario's.
Kies vervolgens de richting die het beste past bij jouw onderneming en toekomstvisie.
Hoe kan Countus je helpen?
De juiste koers bepalen is makkelijker gezegd dan gedaan. Daarom denken onze adviseurs graag met je mee. Met de praatplaat Anders Ondernemen brengen we jouw bedrijfssituatie in beeld. Het Countus Kompas geeft inzicht in hoe jouw bedrijf scoort op de doelsturing uit de stikstofbrief.
De specialisten van andere merken binnen de Countus Groep kunnen ook ondersteuning bieden. De Omgevingsadviseurs kunnen daarnaast een locatiescan uitvoeren. Daarmee krijg je inzicht in je vergunde situatie én de uitbreidingsmogelijkheden in jouw omgeving. Zijn de vraagstukken complexer? Dan kunnen de specialisten van Spoar je ondersteunen. Ook Subvention kan worden ingeschakeld bij subsidievraagstukken.
Praktische duiding vanuit verschillende vakgebieden
Om meer inzicht te geven in de gevolgen van deze ontwikkelingen, delen specialisten uit verschillende vakgebieden binnen de Countus Groep in deze video hun kennis en visie. Zo krijg je een compleet beeld van wat dit voor jouw onderneming kan betekenen. In deze video vertellen we je ook meer over zonering en wat hierbij komt kijken.
Samen kijken naar de toekomst
De stikstofbrief bevat veel plannen die de komende jaren verder worden uitgewerkt. Toch is dit hét moment om vooruit te kijken. Welke gevolgen hebben deze ontwikkelingen voor jouw bedrijf? Welke kansen ontstaan er? En welke keuzes passen bij jouw toekomstplannen?
Meer weten?
Onze agro-adviseurs denken graag met je mee en helpen je bij het ontwikkelen van een toekomstbestendige strategie voor jouw onderneming. Neem contact op met jouw vaste Countus-adviseur.
