Is er een testament?
Niet altijd is direct duidelijk of iemand een testament heeft opgesteld. Via het Centraal Testamentenregister kun je nagaan óf er een testament bestaat en bij welke notaris dit is vastgelegd. Is er geen testament, dan geldt automatisch het wettelijke erfrecht.
Wat houdt de wettelijke verdeling in?
De wettelijke verdeling geldt wanneer iemand overlijdt zonder testament, terwijl er sprake is van een huwelijk of geregistreerd partnerschap én kinderen. In die situatie krijgt de langstlevende partner alle bezittingen en schulden uit de nalatenschap. De kinderen blijven erfgenaam, maar ontvangen hun erfdeel niet direct. In plaats daarvan krijgen zij een geldvordering op de langstlevende ouder.
Voor veel gezinnen is dat een praktische oplossing. De langstlevende kan de woning, bankrekeningen en andere bezittingen blijven gebruiken zonder direct vermogen te hoeven verdelen. Tegelijkertijd is dat niet altijd de meest passende keuze. Zeker wanneer er bijzondere vermogensbestanddelen zijn, zoals ondernemingsvermogen of vastgoed, kan een andere verdeling gunstiger uitpakken.
De rente op de schulden aan de kinderen verdient extra aandacht
Een belangrijk onderdeel van de wettelijke verdeling is de rente over de geldvorderingen van de kinderen. Die rente heeft invloed op de waardering van de erfdelen voor de erfbelasting én op de belastingheffing bij een later overlijden van de langstlevende partner.
Een lage of zelfs geen rente kan bij het eerste overlijden aantrekkelijk lijken. Bij het tweede overlijden kan dat echter juist leiden tot een hogere belastingdruk. Een hogere rente kan helpen om vermogen geleidelijk naar de volgende generatie over te brengen. Welke keuze het beste past, hangt onder andere af van:
- de omvang van het vermogen.
- de samenstelling van het vermogen.
- de leeftijd van de langstlevende partner.
- de verwachte vermogensontwikkeling.
De keuze over de rente moet binnen de aangiftetermijn worden gemaakt. Voor overlijdens vanaf 1 januari 2026 geldt een aangiftetermijn van 20 maanden voor de erfbelasting. Daardoor is er meer tijd om een weloverwogen beslissing te nemen over de renteafspraak tussen de langstlevende en de kinderen. Een goede afweging kan op termijn een aanzienlijk verschil maken in de totale erfbelasting.
Wanneer is de wettelijke verdeling nadelig?
De wettelijke verdeling heeft als uitgangspunt dat de volledige nalatenschap eerst bij de langstlevende terechtkomt. Dat werkt niet in iedere situatie optimaal. Vooral bij ondernemingsvermogen, verhuurd vastgoed of andere zakelijke bezittingen kunnen er fiscale en praktische nadelen ontstaan.
Ondernemingsvermogen en aandelen in een bedrijf
Voor ondernemers is dit een belangrijk aandachtspunt. Wanneer aandelen in een onderneming onderdeel zijn van de nalatenschap, gaan deze bij de wettelijke verdeling eerst volledig naar de langstlevende partner. De kinderen ontvangen uitsluitend een geldvordering. Dat kan gevolgen hebben voor de toepassing van de bedrijfsopvolgingsregeling (BOR).
In sommige situaties kan het fiscaal gunstiger zijn als de aandelen rechtstreeks worden verdeeld tussen de langstlevende en de kinderen. Wanneer aan alle voorwaarden van de BOR wordt voldaan, kan dat leiden tot een gunstigere belastingpositie voor de erfgenamen.
Voor ondernemers betekent dit dat de standaard wettelijke regeling niet automatisch de beste oplossing is voor de continuïteit van het bedrijf of voor een toekomstige bedrijfsopvolging.
Snel schakelen is soms noodzakelijk
Wie de wettelijke verdeling ongedaan wil maken, moet snel handelen. Dat kan uitsluitend binnen 3 maanden na het overlijden en gebeurt via een notariële akte. Daarna is deze mogelijkheid niet meer beschikbaar. Juist daarom is tijdig advies belangrijk wanneer er sprake is van een onderneming, aandelen, vastgoed of een omvangrijk vermogen.
Denk vooruit en voorkom verrassingen
De wettelijke verdeling biedt vaak een goede basis, maar is niet in elke situatie de meest verstandige keuze. Heb je een onderneming, een familiebedrijf, een samengesteld gezin of een groter vermogen? Dan loont het om vooraf na te denken over de gewenste verdeling en de fiscale gevolgen daarvan. Een testament dat aansluit bij jouw persoonlijke en zakelijke situatie kan veel onduidelijkheid en onnodige belastingdruk voorkomen.
Wat betekent dit voor jouw bedrijf?
Heb je te maken met een nalatenschap waarin ondernemingsvermogen, aandelen of ander zakelijk vermogen zit? Dan kunnen de keuzes die direct na een overlijden worden gemaakt grote gevolgen hebben voor de erfbelasting en de toekomst van het bedrijf. Laat daarom tijdig beoordelen welke mogelijkheden er zijn en welke oplossing het beste aansluit bij jouw situatie.
Ook eens sparren?
Wil je weten wat de wettelijke verdeling betekent voor jouw onderneming, familievermogen of bedrijfsopvolging? Neem contact op met Dick Leeuw of met één van de andere adviseurs van Countus. Samen bekijken we welke keuzes passen bij jouw situatie en welke fiscale gevolgen daarbij horen.
