Uitspraak over erfpacht en fosfaatrechten
Fosfaatrechten zijn inmiddels niet meer weg te denken uit de melkveehouderij. In de varkens- en pluimveehouderij gelden dierrechten. Toch staat het stelsel niet stil. De afgelopen maanden waren er verschillende ontwikkelingen die invloed kunnen hebben op de waarde van fosfaatrechten, de bedrijfsvoering én toekomstige investeringen.
Een belangrijke ontwikkeling is een recente uitspraak van het Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden over de vraag wie recht heeft op fosfaatrechten bij erfpacht.
De rechter maakt duidelijk dat een erfverpachter niet automatisch aanspraak kan maken op fosfaatrechten die tijdens de erfpachtperiode zijn opgebouwd door de erfpachter. Alleen wanneer een erfpachtconstructie in de praktijk sterk lijkt op een reguliere pachtovereenkomst, kan dat anders zijn. Daarbij geldt onder andere dat de vergoeding voor het erfpachtrecht niet hoger mag zijn dan de gereguleerde pachtprijzen.
Deze uitspraak is vooral relevant voor melkveehouders die grond of een bedrijf in erfpacht hebben.
Ons advies is daarom om bestaande erfpachtovereenkomsten op tijd te laten beoordelen. De voorwaarden kunnen namelijk grote financiële gevolgen hebben wanneer een erfpacht afloopt of een bedrijf wordt overgedragen.
Fosfaatrechten krijgen een bredere betekenis
Fosfaatrechten zijn ooit ingevoerd om de fosfaatproductie van de melkveehouderij te beperken. Het kabinet onderzoekt nu of fosfaatrechten ook een rol kunnen krijgen binnen het stikstof- en klimaatbeleid.
In de stikstofplannen van het kabinet wordt gekeken naar een systeem waarbij de uitstoot van ammoniak en broeikasgassen per fosfaatrecht een belangrijke maatstaf wordt. Daardoor zeggen fosfaatrechten straks mogelijk niet alleen iets over het aantal dieren dat je mag houden, maar ook over de milieuprestaties van een bedrijf.
Dat maakt fosfaatrechten steeds belangrijker bij strategische keuzes, zoals:
- doorgroeien
- extensiveren
- investeren in emissiearme technieken
- aankoop of verkoop van fosfaatrechten
- bedrijfsopvolging en bedrijfsontwikkeling.
Mogelijk opnieuw afroming bij verhandelen van dierrechten
Ook de discussie over afroming van dierrechten is terug. Het kabinet heeft aangegeven dat afroming opnieuw kan worden ingezet als andere maatregelen onvoldoende effect hebben om de mestproductie terug te dringen.
Voor varkensrechten wordt in augustus 2026, op basis van de cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) over de mestproductie in het tweede kwartaal, besloten of afroming bij overdracht buiten familieverband opnieuw wordt ingevoerd. Dat gebeurt alleen wanneer blijkt dat het sectorale mestproductieplafond voor de varkenshouderij in 2026 naar verwachting wordt overschreden.
Voor pluimveerechten lijkt herintroductie van afroming op dit moment niet aan de orde. Op basis van de cijfers over het eerste kwartaal ziet het kabinet daarvoor nu geen aanleiding.
Voor ondernemers die productierechten willen kopen of verkopen is het verstandig deze ontwikkelingen goed te blijven volgen. Een eventuele herinvoering van afroming kan gevolgen hebben voor de waarde en verhandelbaarheid van rechten en daarmee ook voor investerings- en bedrijfsbeslissingen.
Wat kun je nu doen?
De ontwikkelingen rondom productierechten volgen elkaar snel op. Daardoor wordt het steeds belangrijker om niet alleen naar de huidige situatie te kijken, maar ook vooruit te denken.
Sta je voor een investering, bedrijfsoverdracht of de aankoop of verkoop van productierechten? Dan is het verstandig om de gevolgen van nieuwe wet- en regelgeving mee te nemen in je afweging. Zo voorkom je dat een beslissing die vandaag logisch lijkt, later anders uitpakt door veranderend beleid.
Door op tijd inzicht te krijgen in de financiële en juridische gevolgen, kun je beter onderbouwde keuzes maken en houd je grip op de toekomst van jouw bedrijf.
Meer weten?
Wil je weten wat deze ontwikkelingen betekenen voor jouw bedrijf? Of wil je sparren over de aankoop of verkoop van productierechten, erfpacht of jouw toekomstplannen?
Onze agro-adviseurs denken graag met je mee. Neem gerust contact op met Patrick Goorhuis of lees meer over onze dienstverlening op het gebied van bedrijfsontwikkeling, bedrijfsoverdracht en strategisch agrarisch advies.
