Algemeen

Overzicht maatregelen 7e Actieprogramma Nitraatrichtlijn voor de landbouw

21 dec 2022

Van 2023 tot en met 2027 moet Nederland handelen volgens het 7e Actieprogramma Nitraatrichtlijn (7e APN), met als doel de waterkwaliteit in vervuilde gebieden te verbeteren. Dit brengt onder andere een wijziging van het Besluit gebruik meststoffen met zich mee. De maatregelen voor de landbouw zijn ingrijpend, met name voor zand- en lössgrondgebieden. We zetten de maatregelen voor je op een rij.

Duurzaam bouwplan

Eén van de pijlers uit het 7e APN is ‘duurzaam bouwplan’, dat zich richt op de transitie naar duurzamere bouwplannen. Je kunt daarbij denken aan bouwplannen waarvan (blijvend) grasland, rustgewassen en vanggewassen een substantieel deel uitmaken. Dit draagt namelijk bij aan het verbeteren van de bodem- en waterkwaliteit, biodiversiteit en de klimaatbestendigheid. Het zal je dus niet verbazen dat deze teelten in zekere zin verplicht worden vanuit het 7e APN.

Rustgewassen op zand en löss

Op zand- en lössgronden is het verplicht om per ingang van 2023 minimaal eens in de 4 jaar een rustgewas te telen op perceelniveau. Rustgewassen wortelen dieper in de grond en kunnen daardoor de bodemstructuur verbeteren en voedingstoffen dieper in de bodem opnemen.

Rustgewassen zijn met name grassen en (winter- en zomer-)granen. Ook luzerne, klaver en vezelgewassen zijn opgenomen in de lijst met toegestane rustgewassen.

Vanaf 2027 is een rotatie van eens in de 4 jaar niet meer voldoende en moet je eens in de 3 jaar een rustgewas telen. De rotatieverplichting is gekoppeld aan een voorwaarde van het nieuwe GLB. Als je vanaf 2023 al begint met een rotatie van eens in de 3 jaar, kun je hiermee tot 2027 nog punten scoren in de zogenaamde ‘eco-regeling’.

Vanggewassen vóór 1 oktober (vanaf 2024)

Vanggewassen zorgen voor een bedekking in de winter en voorkomen uit- en afspoeling van nutriënten van het perceel. Met ingang van 2024 wordt een inzaaidatum van 1 oktober gehanteerd op zand- en lössgrond. Vroeg gezaaide groenbemesters geven namelijk de grootste kans van slagen en geven het beste resultaat. Op klei- en veengronden is de opgave voor de waterkwaliteit lager en gelden deze regels niet. Vanaf 2024 kennen we daar wel het verplichte vanggewas na mais.

Bij winterteelten geldt de verplichte inzaai van vanggewassen op zand- en lössgrond niet. Heb je vóór 1 oktober geen vanggewas gezaaid en betreft het geen winterteelt? Dan krijg je een korting op de stikstofgebruiksnorm.

Geen stikstof voor groenbemesters

We blijven even bij de stikstofgebruiksnorm. Een groenbemester leverde je voorheen 25 tot 60 kg stikstof per hectare op in je gebruiksnorm. Deze gebruiksnorm voor groenbemesters komt met ingang van 2023 te vervallen.

Organische stofrijke meststoffen stimuleren

Het gebruik van organische meststoffen wordt gestimuleerd vanuit het 7e APN. Zo telt nog 25 procent van het fosfaat uit compost mee voor de fosfaatgebruiksruimte in plaats van 50 procent. Van fosfaat uit strorijke vaste mest, champost en vergelijkbare producten telt 75 procent mee voor de norm in plaats van 100 procent. Zo kun je binnen de bemestingsruimte meer gebruikmaken van organische stofrijke meststoffen.  

Verschuiven van uitrijdatums

De eerste uitrijdatum van vaste strorijke mest op zand- en lössgrond wordt met 1 maand vervroegd. Voor grasland en voor bouwland. Vaste strorijke mest mag dus gelijk met ingang van 2023 worden uitgereden; vanaf 1 januari.

De algemene eerste uitrijdatum voor drijfmest en dunne fractie op bouwland wordt juist naar achter opgeschoven; in plaats van 15 februari mag dat vanaf 15 maart. De melding van maispercelen komt hiermee te vervallen. Wel geldt er een uitzondering op de nieuwe uitrijdatum voor enkele gewassen. Die gewassen moeten dan wél worden gemeld.

rVDM (Realtime Vervoersbewijzen Dierlijke Mest)

Vanaf 2023 worden vervoersbewijzen voor dierlijke mest realtime en digitaal. Hierin staan onder andere gegevens van de vervoerder, de leverancier en de afnemer. Daarnaast is van de mest bekend waar het wordt geladen en gelost. De nieuwe rVDM vervangen de oude VDM. Van januari tot maart 2023 is een overgangsperiode afgegeven. Lees meer over rVDM in dit artikel.

Update bodemkaarten (vanaf 2024)

Bepaalde veengronden zijn in de loop van de jaren ‘verzand’. De grondsoortenkaart wordt daarom herzien en aangepast per 2024, waarna de kaarten iedere 4 jaar herzien worden. Heeft dit gevolgen voor jouw percelen? Er bestaat een mogelijkheid om middels bodemonderzoek aan te tonen dat de grond geen zand is, maar toch klei- of veengrond.

Verbreden teeltvrije zones (2024)

De teeltvrije zones (bufferstroken) langs watervoerende sloten worden vanaf 2024 verbreed. Langs een watervoerende sloot gaat een verplichte bufferstrook van 3 meter gelden. Bij KRW-waterlichamen en ecologisch kwetsbare waterlopen is zelfs 5 meter van toepassing. Langs droge sloten (droog in de periode tussen 1 april en 1 oktober) geldt een verplichte bufferstrook van 1 meter. Op de bufferstroken mag je geen mest of gewasbeschermingsmiddelen gebruiken.

Bufferstroken langs KRW-waterlichamen of overige watervoerende sloten mogen eventueel minder breed worden dan de norm. Dit geldt op het moment dat de bufferstrook meer dan 4 procent van het topografisch perceel beslaat. Je hoeft dit niet zelf te berekenen, in een kaartlaag van Mijn percelen in Mijn RVO wordt dit allemaal zichtbaar.

Let op! Wil je deelnemen aan het nieuwe GLB? Dan geldt het hanteren van de verbrede bufferstroken al in 2023.

Samengevat

Houd met ingang van 1 januari 2023 rekening met:

  • Rotatie rustgewassen (eens in de 4 jaar)
  • De voordelen van organische mest (gebruiksnorm)
  • Nieuwe eerste uitrijdatums mest
    • Vaste mest vanaf 1 januari 
    • Drijfmest vanaf 15 maart
  • Het nieuwe rVDM (met een overgangsperiode tot 1 maart 2023)
  • Bij deelname aan het nieuwe GLB: verplichte bufferstroken

Houd met ingang van 1 januari 2024 rekening met:  

  • Vanggewassen vóór 1 oktober op zand- en lössgrond
  • Vanggewas na mais op klei en veengrond
  • Vernieuwde bodemkaarten (met name zand-/veengebieden)
  • Verplichte bufferstroken

Countus helpt je graag

Heb je vragen over het 7e Actieprogramma Nitraatrichtlijn? Of over het nieuwe GLB of het mestbeleid? Countus volgt de regelgeving op de voet en helpt je graag.