Algemeen

Corona en juridische vraagstukken: wat kan wel en niet?

Aagje Tymersma
23 mrt 2020

Het beleid rondom het coronavirus heeft impact voor iedereen. Wat betekent het voor jou als ondernemer en voor bepaalde sectoren? In dit artikel gaan we in op de juridische gevolgen en zaken waar je rekening mee kunt houden.

Wat zijn de juridische consequenties?

De maatregelen rondom het coronavirus hebben tot gevolg dat diensten of producten niet op tijd worden geleverd, helemaal niet worden geleverd of niet meer kunnen worden afgenomen. Als leverancier en als ondernemer kun je daardoor ook niet meer aan je verplichtingen voldoen. Op dit moment is nog niet te overzien wat de juridische consequenties hiervan zijn. Een veel gehoord woord is overmacht.

Is een beroep op overmacht mogelijk?

Wat houdt overmacht eigenlijk in? In het Burgerlijk Wetboek staat overmacht in artikel 6:75 BW omschreven als:

Een tekortkoming kan de schuldenaar niet worden toegerekend, indien zij niet is te wijten aan zijn schuld, noch krachtens wet, rechtshandeling of in het verkeer geldende opvattingen voor zijn rekening komt.

Afhankelijk van je contract

Of een beroep op overmacht mogelijk is en het coronavirus kwalificeert als overmacht, is sterk afhankelijk van de inhoud van het contract dat je hebt gesloten als leverancier of met je eigen leverancier. Daarnaast spelen de algemene voorwaarden (in- en verkoopvoorwaarden), mits deze van toepassing zijn verklaard, een cruciale rol.

Slaagt het beroep op overmacht? Dan kun je het recht hebben de overeenkomst te beëindigen, je verplichtingen op te schorten of uitstel te bedingen (denk aan uitstel van betaling of levering).

Bij het helemaal niet meer kunnen nakomen van je verplichtingen kan je aansprakelijkheid voor de schade komen te vervallen en kan deze niet meer op je worden verhaald.

Wat staat er in je algemene voorwaarden?

In de meeste contracten en algemene voorwaarden staat wat als overmacht kan worden beschouwd en wat de gevolgen daarvan zijn. Meestal gaat het om staking, oorlogen en natuurrampen, weersomstandigheden, overheidsmaatregelen, transportproblemen of het niet kunnen leveren aan leveranciers. Soms staat er ook een algemene omschrijving, zoals ‘van buiten komende invloeden waar de ondernemer/leverancier geen invloed op heeft’.

Ziektes en epidemieën zoals het coronavirus staan meestal niet expliciet als overmacht benoemd bij de omschrijving in het contract of in de algemene voorwaarden. Dit komt omdat de huidige situatie (gelukkig) zeer zeldzaam is. Als een algemene omschrijving van overmacht opgenomen is, gelet op de omstandigheden nu in Nederland en in de rest van de wereld, het pleitbaar toch deze epidemie te mogen laten vallen onder deze algemene omschrijving en kun je hier dus een beroep op doen.

Loop je contracten en voorwaarden na

We raden je aan om je contracten en algemene voorwaarden (in- en verkoopvoorwaarden) te bekijken, zodat duidelijk wordt wat voor jou de mogelijk- en onmogelijkheden zijn en wat je kunt doen om jouw eigen schade of schade van derden te beperken of voorkomen.

Uiteraard is het slim om zoveel mogelijk in contact te blijven met je afnemer en leverancier om gezamenlijk een voor alle partijen aanvaardbare oplossing te bedenken.

Bieden jouw contracten of algemene voorwaarden geen duidelijkheid of zijn ze er niet? Dan val je terug op de wettelijke omschrijving van overmacht. Of overmacht vervolgens wordt aangenomen, hangt af van de specifieke omstandigheden van het geval. Zijn er nog alternatieve mogelijkheden of heb je er alles aan gedaan om schade te voorkomen of te beperken?

Beroep op onvoorziene omstandigheden mogelijk?

Als een beroep op overmacht niet mogelijk is, dan kun wellicht nog een beroep doen op onvoorziene omstandigheden. 

Wil een beroep op deze onvoorziene omstandigheden slagen, dan moet het wel gaan om omstandigheden die ten tijde van het sluiten van de overeenkomst nog niet bekend waren. Daarnaast moeten de omstandigheden zodanig zijn dat het niet redelijk en billijk is om de overeenkomst in stand te houden in die zin dat de andere partij dat niet van jou kan en mag verlangen.

In de praktijk wordt hier terughoudend mee omgegaan. Het niet nakomen van de overeenkomst heeft immers consequenties voor alle betrokken partijen. En de cruciale vraag daarbij is dan wie de uiteindelijke schade daarvan moet dragen.

Meer weten?

Heb je vragen hierover? En wil je meer weten over waarop je je kunt beroepen? Neem dan contact op met één van onze juristen.

Blijf als ondernemer op de hoogte van het laatste Corona-nieuws.

Meer informatie? Neem contact op met Aagje Tymersma
Neem contact op met Aagje Tymersma