Agro

Het nieuwe GLB en het 7e actieprogramma Nitraat: wat staat je te wachten?

Ruthger Steenbeek
14 sep 2021

Inmiddels worden de contouren van het nieuwe Gemeenschappelijk Landbouw Beleid 2023 (GLB) definitiever. Het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV) heeft pilots uitgevoerd op praktijkbedrijven. Via deze pilots zijn de nieuwe regels op hun toepasbaarheid beproeft. Countus is ook betrokken bij de uitvoering van deze pilots. Wat betekent het nieuwe GLB voor akkerbouwers en wat is de samenhang met het 7e actieprogramma Nitraatrichtlijn?

Sterker belonen

Binnen de kaders die Europa gaat vaststellen, heeft ieder lidstaat de ruimte om aan het GLB een eigen invulling te geven. Deze invulling wordt bepaald door het Nationaal strategisch plan (NSP). Het doel van het nieuwe GLB is om agrarische ondernemers die toekomstbestendig boeren, sterker te belonen. Het nieuwe GLB is en blijft voor een deel dus nog steeds een inkomensondersteuning, maar wordt ook ingezet voor het belonen van de zorg voor het landschap.

De eerste pijler van het GLB bestaat uit 2 delen. De basisbetaling en de vergoeding voor eco-activiteiten. De basisbetaling krijg je als je aan een aantal voorwaarden voldoet voor goede landbouwpraktijk. In grote lijnen is deze gelijk aan het totaalpakket van het huidige GLB, inclusief de EA-verplichtingen voor het in stand houden van blijvend grasland en vergroening. De totale basispremie wordt ongeveer € 240/ha. In het basispakket zit ook de eis 5% niet-productief areaal. Dit kun je onder andere invullen door het telen van groenbemesters.

Eco-regeling

Nieuw in het nieuwe GLB is de eco-regeling. Boven op de basisbetaling kun je vrijwillig een extra bedrag ontvangen als je maatregelen op je bedrijf toepast die binnen de eco-regeling passen. De eco-regeling richt zich op 5 gebieden:

  • klimaat
  • biodiversiteit
  • bodem
  • landschap
  • water

Door eco-activiteiten toe te passen (de invulling is nog niet definitief), kun je op deze 5 gebieden punten halen. Met het toepassen van teeltmaatregelen voor klimaat en biodiversiteit verdien je de meeste punten. Als je voldoende punten hebt, kom je in aanmerking voor een extra betaling op basis van de eco-regeling. Hoe meer punten je haalt, hoe hoger de financiële beloning boven op je basispremie. De beloning uit de eco-regeling bestaat uit de 3 categorieën goud, zilver en brons. De laagste beloning (brons) wordt ongeveer € 124/ha, de middelste (zilver) € 154/ha en de hoogste (goud) € 185/ha.

Wat valt op in het nieuwe GLB

Voor met name de akkerbouwsector vallen enkele zaken op. Zo is 1 van de voorwaarden dat je 1 keer in de 4 jaar een rustgewas moet telen op de percelen. Deze eis moet al worden toegepast voor het verkrijgen van de basispremie en is nieuw ten opzichte van het huidige GLB-beleid.

Deze voorwaarde is ook opgenomen in het ontwerp van het 7e actieprogramma Nitraatrichtlijn. De maatregel gaat per 2027 zelfs zo ver dat je 1 keer in de 3 jaar een rustgewas moet telen per perceel. Het 7e actieprogramma wordt op bepaalde punten in samenhang met het GLB uitgewerkt. Zo worden maatregelen vanaf 2023 nog financieel beloond als je hier vrijwillig aan deelneemt vanuit de eco-regeling, terwijl de maatregelen in 2027 verplicht worden.

De voorliggende maatregel betekent dat je als akkerbouwer vanaf 2023 geen uitkering uit toeslagrechten ontvangt wanneer je op minder dan 25% van je areaal een rustgewas teelt. Als het inderdaad verplicht wordt om vanaf 2027 1 keer in de 3 jaar een rustgewas te telen, betekent dit voor akkerbouwbedrijven een nog ernstigere aantasting van het verdienvermogen. Je wordt immers verplicht om een extensiever bouwplan uit te voeren. Lever je 1 ha intensieve teelt in tegen een extensief gewas zoals graan? Dan geeft dit al gauw een inkomensverlaging van € 2000 tot € 4000 per ingeleverde hectare. Lever je als akkerbouwer meerdere hectares in, dan gaat dit behoorlijk in de papieren lopen.

Vragen aan beleidsmakers

Doordat Countus bij de uitvoering van verschillende pilots betrokken is, hebben wij over de voorliggende voorwaarden vragen gesteld aan de beleidsmakers. We hebben onder de aandacht gebracht dat veel akkerbouwers in bepaalde gebieden met intensieve teelt na invoering van de nieuwe teeltmaatregelen te maken krijgen met ernstige inkomensverlaging, zonder dat hier financiële compensatie tegenover staat. Dit is een zorgpunt waarvan wij vinden dat hier aandacht voor moet komen.

Duurzamere teelt in de toekomst is goed, zeker als de grondgezondheid hiermee wordt verbeterd. Echter, het lijkt er nu op dat alleen extensiveren de oplossing is voor grondverbetering. Dat is natuurlijk niet zo. Er zijn meerdere wegen die naar Rome leiden.

Hoe gaat het verder?

De hoofdcontouren van het nieuwe GLB zijn duidelijk zichtbaar, op details moeten bepaalde regels nog worden bijgeschaafd. De verwachting is dat de nieuwe voorstellen in september aan de Tweede Kamer worden voorgelegd. In januari 2022 vindt dan waarschijnlijk een definitieve vaststelling plaats.

Als het 7e actieprogramma Nitraatrichtlijn wordt ingezet zoals het nu ter inzage ligt, dan gaat dat voor de akkerbouwgebieden in Nederland waar ondernemers intensief telen grote financiële gevolgen hebben. Ons advies is om naar je eigen situatie te kijken, wat betekent dit voor je bouwplan en je inkomenspositie? Met een simpele saldobegroting kunnen we voor jou uitrekenen wat een extensiever bouwplan kost. Uiteraard kunnen onze adviseurs je hierbij ondersteunen.

Meer weten?

Wil je meer weten over het nieuwe GLB? Of heb je advies nodig over jouw situatie? Neem dan contact op met Ruthger Steenbeek.

Meer informatie? Neem contact op met Ruthger Steenbeek
Neem contact op met Ruthger Steenbeek