Algemeen

Europese uitspraak over PAS geeft nog veel onduidelijkheid

09 nov 2018

Het Nederlandse stikstofbeleid rond vergunningen voor agrarische bedrijven en andere sectoren moet strenger worden getoetst op de gevolgen voor Natura 2000-gebieden. Dat heeft het Europese Hof van Justitie geoordeeld. In dit artikel delen we de belangrijkste punten uit de uitspraak.

Gebreken PAS

Er kleven gebreken aan het Programma Aanpak Stikstof (PAS), omdat onder andere de verwachte voordelen van de maatregelen ten behoeve van verschillende plantensoorten in Natura 2000-gebieden onzeker zijn. Die maatregelen mochten daarom niet in de passende beoordeling voor het PAS worden betrokken.

Vergunning beweiden/bemesten

Het beweiden en bemesten valt te zien als een project zoals bedoeld in de Habitatrichtlijn. Het is in strijd met deze richtlijn om beweiden en/of bemesten vrij te stellen van vergunningplicht.

Als voor periodieke activiteiten, zoals beweiden en/of bemesten, voor de inwerkingtreding van de Habitatrichtlijn in Nederland (1994) toestemming was verleend, dan hoef je als veehouder voor hetzelfde project niet opnieuw een vergunning aan te vragen of toestemming te vragen. Het bemesten van wisselende hoeveelheden op wisselende percelen en met wisselende technieken is echter niet hetzelfde project. Dit geldt ook voor beweiden.

Oftewel: voor bemesten en/of beweiden is een vergunning nodig.

Vergunningen en meldingen onder het PAS

Een nationale aanpak zoals het PAS is niet per definitie in strijd met de Habitatrichtlijn. Als Nederland wetenschappelijk gezien niet kan garanderen dat projecten of plannen geen schadelijke gevolgen hebben voor de betrokken Natura 2000-gebieden, dan kan het PAS niet worden toegepast volgens het Hof. De beoordeling of het PAS daaraan voldoet is aan de Raad van State.

Dit geldt ook voor het gebruik van de meldingen onder het PAS. Mits de stikstofdepositie beneden een vastgestelde grenswaarde blijft, is dit mogelijk binnen de Habitatrichtlijn. Maar ook hiervoor geldt dus dat het wetenschappelijk gegarandeerd moet zijn dat er geen schadelijke gevolgen zijn voor Natura 2000-gebieden.

In het PAS is in de beheerplannen gebruikgemaakt van diverse maatregelen om diverse planten in stand te houden of uit te breiden. Alleen als wetenschappelijk vast staat dat deze maatregelen nu al verbeteringen opleveren, mag de overheid deze in de passende beoordeling van het PAS betrekken. Doordat de beschikbare ontwikkelingsruimte hier deels op is gebaseerd, moet de minister met een wetenschappelijke onderbouwing komen.

Vervolg na uitspraak

Hoe nu verder? Het is aan de Raad van State om inhoudelijk te beoordelen of het PAS wetenschappelijk voldoende onderbouwd is. Is dit niet het geval? Dan moet de minister het beleid aanpassen of met een (aanvullende) wetenschappelijke onderbouwing komen van het PAS en de gevolgen van de instandhoudingsmaatregelen.

De minister heeft er natuurlijk alle belang bij om met het PAS door te gaan. Behalve de veehouderij maken namelijk ook de industrie en de overheid ten behoeve van uitbreiding van onder andere wegen gebruik van het PAS.

Gevolgen bemesten en/of beweiden

Wat betekent dit voor jou als veehouder? Doordat voor bemesten en/of beweiden een vergunning nodig is, moet je dus een vergunning aanvragen. Echter is nog niet duidelijk hoe in deze gevallen de depositie berekend moet worden en hoe je om moet gaan met wisselend bemesten en/of beweiden van verschillende percelen. We zullen moeten wachten op de minister en provincies hoe we hier invulling aan kunnen geven.

Milieuorganisaties hebben de provincies al verzocht om handhaving op zowel het aantal dieren of op meldingen of Wnb-vergunningen. Ook ten aanzien van bemesten en/of beweiden liggen er handhavingsverzoeken bij de provincie. Het ligt voor de hand dat ze, met verwijzing naar de uitspraak van het Hof hiermee doorgaan.

Gevolgen verleende/onherroepelijke vergunningen

Heb je een onherroepelijke* Wnb-vergunning of een omgevingsvergunning met Verklaring van Geen Bedenkingen (VVGB) van de provincie van vóór het PAS (aangevraagd vóór 1 juli 2015)? Dan heeft deze uitspraak ten aanzien van de vergunde dieraantallen geen gevolgen.

Voor bedrijven met een onherroepelijke Wnb-vergunning onder het PAS of een omgevingsvergunning met VVGB (aangevraagd op 1 juli 2015 of daarna) geldt nog steeds dat deze binnen 2 jaar gerealiseerd moeten zijn als je ontwikkelingsruimte hebt gekregen. Is deze ontwikkelingsruimte niet benut? Dan kan de provincie het niet-benutte deel intrekken.

Gevolgen bij een Wnb-vergunning

Voor bedrijven met een ontwerp Wnb-vergunning of ontwerp omgevingsvergunning met VVGB is het afwachten of de provincies doorgaan met de Wnb-vergunningverlening totdat Raad van State uitspraak heeft gedaan. Als dat het geval is, kan de provincie de definitieve Wnb-vergunning of omgevingsvergunning verlenen.

Is er geen zienswijze ingediend tegen de ontwerp Wnb-vergunning of ontwerp omgevingsvergunning met VVGB? Dan is de uitspraak van het Hof geen gegronde reden voor milieuorganisaties om wel een beroep in te dienen. Is er wel een zienswijze ingediend, dan zullen milieuorganisaties met verwijzing naar de uitspraak van het Hof in beroep gaan. Eventuele bouwplannen kunnen hierdoor dus sterk worden vertraagd.

Als provincies niet doorgaan met vergunningverlening dan zullen we moeten wachten op of de uitspraak van Raad van State en/of op aanpassing van het beleid door de minister.

Gevolgen melding onder het PAS

Voor bedrijven met een melding onder het PAS (gemeld op 1 juli 2015 of daarna) heeft deze uitspraak, zoals het nu lijkt, nog niet direct gevolgen. Als de Raad van State begin volgend jaar van mening is dat de minister onvoldoende wetenschappelijk heeft onderbouwd dat een melding onder het PAS volstaat, dan zal grondslag onder de melding vervallen. De gevolgen daarvan zijn op dit moment nog niet duidelijk.

Bedrijven met bouwplannen

Heb je bouwplannen? Dan is het een onzekere tijd. Je kunt op basis van het PAS een vergunning Wnb-aanvragen. Het is echter de vraag of de provincie de vergunning uiteindelijk kan verlenen. We adviseren je om je goed te laten adviseren over wat in jouw specifieke situatie wijsheid is. Uiteraard helpen we je daar graag bij.

Meer weten?

Wil je meer weten over wat deze uitspraak over het PAS voor jou betekent en wat je nu het beste kunt doen? Ga naar het contactformulier of neem contact op met Annewies de Haan of één van de andere ROM-specialisten.

✆ 06 485 05 336

a.dehaan@countus.nl